Design Thinking a zagadka Doliny Krzemowej
Dolina Krzemowa to unikalny zakątek świata. W pozornie cichym i sielankowym otoczeniu, przypominającym śródziemnomorski kurort, powstają produkty i usługi, które rewolucjonizują całe branże światowej gospodarki. Skąd w tym regionie tyle innowacji? Jakie są składniki eliksiru który napędza tamtejsze firmy? Wyszukiwarka Google, serwis eBay, iPhone, samochód elektryczny Tesla – można by długo wymieniać pozycje z listy światowych technologicznych gigantów i małych start-upów szykujących się do zburzenia starego porządku.
Wiele już zostało napisane o czynnikach sukcesu Doliny Krzemowej. Wiemy, że występuje tam unikalne połączenie talentu, prywatnego kapitału i nauki na najwyższym światowym poziomie. Ja chciałbym przyjrzeć się temu fenomenowi z nieco innej perspektywy. Uważam, że oprócz wymienionych elementów kluczowy jest sposób myślenia tamtejszych przedsiębiorców, który w dużej mierze pokrywa się zasadami myślenia projektowego – design thinking.

Geneza
Design thinking to metoda tworzenia produktów i usług, która ma swoje korzenie na Uniwersytecie Stanforda. Jej pionierem jest David Kelly, profesor inżynierii mechanicznej, który zauważył, że sposoby i techniki kreatywnego rozwiązywania problemów, które stosują projektanci przemysłowi można z powodzeniem zastosować w innych dziedzinach takich jak usługi, modele biznesowe, administracja, edukacja, etc.
Design thinking wychodzi z założenia, że kreatywność nie jest przypisana wyłącznie do wybranych zawodów jak projektant czy artysta. Zastosowanie odpowiedniej metodyki pracy i użycie odpowiednich narzędzi pozwala uwolnić potencjał twórczy drzemiący w każdym z nas, niezależnie od tego czy uważamy się za osobę kreatywną czy nie.
To empatia rodzi innowacje
Punktem wyjścia metody design thinking jest empatia. I jest to też moment najważniejszy – siła sprawcza twórczego myślenia. Słowo “empatia” tylko pozornie nie pasuje do świata biznesu czy wysokich technologii. Empatia, współodczuwanie, czyli umiejętność spojrzenia na świat oczami drugiej osoby i próba zrozumienia jej uczuć, potrzeb, motywacji okazuje się w tym świecie niezbędna.
W tradycyjnym marketingu zrozumienie użytkownika często ogranicza się do analizy danych demograficznych, zbierania ankiet czy prowadzenia grupy focusowej.
Design thinking sięga dużo głębiej i koncentruje się na konkretnym człowieku. Poznaje jego zachowanie w trakcie codziennych czynności, poprzez wywiady próbuje poznać jego historię i uczucia. Etap empatii w pracy metodą Design Thinking służy pozyskaniu tzw. insights, czyli ciekawych i zaskakujących spostrzeżeń, które mogą posłużyć za punkt wyjścia do zaprojektowania nowego rozwiązania. W celu zebrania takich wartościowych spostrzeżeń można się posłużyć takimi narzędziami, jak mapa empatii, wywiad etnograficzny, obserwacje terenowe. Każdy etap metody ma swój zestaw skutecznych technik i narzędzi.
W poszukiwaniu idealnego portfela
Aby zademonstrować to w praktyce posłużę się przykładem warsztatu projektowego, który przeprowadziłem ze studentami MBA w Wyższej Szkole Handlowej we Wrocławiu. Zadanie dotyczyło zaprojektowania portfela w oparciu o rozpoznanie potrzeb drugiej osoby.
Zgodnie z filozofią design thinking najpierw należy zdiagnozować realny problem, a potem poszukać technologii, która pomoże go rozwiązać. W trakcie wywiadów pogłębionych wielokrotnie pojawiał się problem związany z dowodem rejestracyjnym samochodu. Analiza stylu życia jednego z uczestników pozwoliła odkryć, że w ciągu tygodnia używa on na przemian kilku pojazdów i często przeżywa frustracje wynikające z pomieszania dokumentów. Można przypuszczać, że takich osób jest więcej.
Z myślą o nich można zaprojektować portfel wyposażony w funkcję organizowania dokumentów samochodowych, przypisywania im odpowiednich etykiet i sygnalizowania braku jednego z dokumentów.
Przykład jest prosty, ale doskonale ilustruje ideę, że w przypadku każdego produktu, nawet tak prozaicznego jak portfel można wyjść poza rutynowy schemat. Zamiast produkować wciąż taki sam portfel, tyle że w modnym w tym sezonie kolorze, można poszukać obszaru do innowacji mając na uwadze realny problem.
Oczywiście słuszność rozwiązania należy następnie potwierdzić w kolejnych etapach metody, budując prototyp, testując go na kolejnych użytkownikach i wielokrotnie usprawniając. Może się okazać, że nie tędy droga i konieczny jest powrót do etapu empatii i szukanie nowych spostrzeżeń. Wraz z kolejnymi cyklami rosną szanse na stworzenie rozwiązania, które jest oryginalne i pożądane zarazem.
I wyjaśnienie całej zagadki
Taki właśnie zwyczajny sposób myślenia o innowacji stoi za wieloma rozwiązaniami powstającymi w Dolinie Krzemowej. Szybko zdobywają one fanów i użytkowników na całym świecie poprzez swoją prostotę, użyteczność, intuicyjność. Google przy wykorzystaniu design thinking stworzył nowy layout skrzynki pocztowej z funkcją „priority mail”.
Nawet jeśli postępowanie firm z Doliny nie zawsze jest wprost nazwane design thinking, to ich podejście do innowacji pozostaje bardzo spójne z tego rodzaju myśleniem. Opiera się ono na następujących, skutecznych zasadach:
- zaczynaj od zrozumienia człowieka i jego potrzeb
- ułatwiaj życie i rozwiązuj problemy
- stosuj techniki kreatywne i pracuj w interdyscyplinarnych zespołach
- testuj hipotezy na wersjach prototypowych
- nie obawiaj się porażki – wyciągaj wnioski i twórz kolejną, lepszą wersję
Przygodę z Design Thinking najlepiej zacząć od udziału w warsztacie projektowym i w praktyce doświadczyć wyzwań i radości płynących z projektowania dla ludzi. Gwarantuję, że każdy odkryje w sobie nowe pokłady kreatywności i pomysłowości.
Poniższy artykuł oryginalnie ukazał się w miesięczniku Marketing w Praktyce, Luty 2014.
Czytaj także
Wszystkie artykuły
Otwieranie się na kreatywność
Generowanie pomysłów, kreatywne rozwiązywanie problemów to nie jest kwestia natchnienia, chwilowego oświecenia czy dobrego dnia.

Metoda 5Why jako skuteczne narzędzie Design Thinking
Rozwiązanie jakiegoś problemu i wprowadzenie działań korygujących, które będą skuteczne, wymaga przede wszystkim zidentyfikowania przyczyn wystąpienia tego…

Design Thinking wzmacnia firmy i ludzi
Budowanie marki za pomocą design thinking daje zastrzyk wielkiej energii zarządzającym przedsiębiorstwem.